Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ), aşırı kira artışlarını dengelemek ve dar gelirli kesimin bütçesine uygun konut bulmasını kolaylaştırmak amacıyla hazırladığı kiralık sosyal konut projesinde son aşamaya geldi. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Haliç Kongre Merkezi’nde düzenlenen partisinin “İl Danışma Meclisi” toplantısında müjdesini paylaştığı çalışma kapsamında, ilk etapta İstanbul’da yer alan 15 bin kiralık sosyal konutta eylül ayı itibarıyla kiralamalar başlayacak. Başvuru koşulları, gelir tavanı, kontenjan dağılımı ve kira bedellerine dair tüm ayrıntılı uygulama kriterlerinin önümüzdeki haftalarda TOKİ tarafından duyurulması bekleniyor.
Hak sahipleri adil ve şeffaf süreçle belirlenecek
Hak sahibi vatandaşlar, noter huzurunda gerçekleştirilecek kura çekimiyle netleşecek. Bulunduğu bölgedeki piyasa rayiçlerinin altında bedellerle kiralanacak taşınmazlarda vatandaşlar üç sene boyunca ikamet edebilecek. Bu sürenin tamamlanmasının ardından konutlar, gerekli bakım ve onarım süreçlerinden geçirilerek yeni ihtiyaç sahiplerine devredilecek.
Cumhurbaşkanı Erdoğan da konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Talepleri toplayarak adil ve şeffaf bir biçimde, noter huzurunda kura çekerek hak sahiplerini tespit edeceğiz” ifadelerini kullanmıştı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ise yaptığı açıklamada, “İstanbul’un hem Anadolu hem de Avrupa yakasında toplam 15 bin kiralık konut projesini devreye alacağız ve bu yılın eylül ayı itibarıyla ilk kiralık konut teslimlerine başlayacağız” şeklinde konuştu.
Farklı kesimler için özel kontenjanlar tanımlanacak
Kiralık sosyal konut hamlesinde; alt gelir grubunda bulunanlar, sosyal yardım alanlar, kentsel dönüşüm sürecine giren ya da girmek isteyen ve kiralık ev bulmakta güçlük çeken vatandaşlar için özel kontenjan ayrılacak. Ayrıca projede emekliler ile kamu görevlilerine de kontenjan ayrılması planlanıyor.
Kontenjan payları ve ayrıntılı başvuru takviminin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile TOKİ tarafından açıklanması öngörülüyor. Mülkler doğrudan TOKİ vasıtasıyla inşa edilecek ve ilan sürecinin ardından başvurular toplanacak. Devamında çekilecek kura ile hak sahipleri belirlenecek. Kurada ismi çıkan vatandaşlar TOKİ ile kiralama sözleşmesi imzalayacak.
Metropollerde uygulanacak yeni kiralama modeli
Kiralık sosyal konut konsepti, TOKİ’nin yürüttüğü “Ev Sahibi Türkiye” ve “Yüzyılın Konut Projesi” adımları kapsamında hayata geçirilen yenilikçi modellerden biri olarak dikkat çekiyor. Hükümetin temel amacı, ülke genelindeki 81 ilde toplam 500 bin sosyal konut inşa etmekken, ilk teslimatların Mart 2027 tarihi itibarıyla başlaması hedefleniyor. İlk defa İstanbul’da uygulamaya konulan kiralık sosyal konut projesinin, elde edilecek sonuçlara göre İzmir, Kocaeli, Ankara ve Antalya gibi diğer büyükşehirlerde de kentlerin gereksinimlerine göre yaygınlaştırılması planlanıyor.
Çalışmaya yalnızca herhangi bir mülkiyet kaydı bulunmayan ve belirlenen gelir sınırını aşmayan kişiler başvurabilecek. Memurlar, emekliler, engelli vatandaşlar ve konutu dönüşüme girecek bireyler için kontenjan ayrılması öngörülüyor. 1+1, 2+1 ve 3+1 şeklinde tasarlanan dairelerde kira bedellerinin piyasa ortalamasının yarı fiyatına denk geleceği ifade ediliyor. Hükümet, mülkiyeti devlette kalacak kiralık sosyal konut yapısıyla piyasaya uzun vadeli ile erişilebilir maliyetli kiralık konut arzı sunmayı ve kira artışlarını kontrol altında tutmayı amaçlıyor. Dairelerin üçer yıllık periyotlarla yeni hak sahiplerine devredilmesi de sistemden çok daha fazla vatandaşın yararlanmasını hedefliyor.
Başvuru yapabilecek gruplar
Kendi adına kayıtlı konutu olmayanlar, belirlenecek hane geliri limitinin altında kalanlar, kamu personelleri, emekliler, engelli bireyler ve kentsel dönüşüm sebebiyle evini boşaltmak durumunda kalan hak sahipleri.
Kiralama imkânından yararlanacaklar
TOKİ kanadıyla inşa edilecek mülklerden alt gelir grubu yararlanacak. Sosyal konut uygulamalarında olduğu gibi ihtiyaç sahiplerine özel kontenjan tanımlanması bekleniyor. Memurlar, emekliler, engelliler ve evi dönüşüm kapsamına giren vatandaşlar için pay ayrılması planlanıyor.
Süreçte aranacak temel şartlar
Belirli bir zaman dilimince İstanbul’da ikamet ediyor olma zorunluluğu ve hanehalkı toplam geliri gibi kriterler esas alınacak.
Sözleşme ve konaklama süresi
Taşınmazlar üç yıl süreyle kiralanacak. Üç yıllık periyodun bitiminde kiracı tahliye edilecek; dairelerin gerekli bakımları yapıldıktan sonra yeni hak sahibine kiralama işlemi gerçekleştirilecek.
Kira bedellerinin belirlenme yöntemi
Kiralık sosyal konutlarda fiyatlar piyasa rayicinin yarısı seviyesinde tutulacak. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, bölge rayicinin yarısından da düşük bir tutar belirleneceğini duyurmuştu. Kurum, “Örneğin o bölgedeki ortalama kira bedeli 30 bin lira farz edelim; bunun yarı fiyatına, hatta belki yarısının da altına denk getireceğiz. Bir kira bedeli karşılığında son derece uygun şartlarda vatandaşımız o evde 3 sene ikamet edecek. Sonrasında oraya başka bir ihtiyaç sahibi gelecek. 3 yıllık süreyi uzatmayacağız. Çünkü yeni talepler olacağını biliyoruz. Bu imkânı herkese tanıyalım ki çok daha fazla insan yararlansın. TOKİ ev sahibi konumunda duracak, vatandaşımız ise TOKİ’nin kiracısı olacak. Piyasa rayicinin yarısının da altındaki bir bedelle uygun koşullarda oturacak” değerlendirmesinde bulunmuştu.
