Çin’de borsaların denetiminden sorumlu Menkul Kıymetler Düzenleme Komisyonu’nun (CSRC) eski başkanı Yi Huiman, hakkında yürütülen yolsuzluk soruşturması kapsamında rüşvet suçundan 2 yıl ertelemeli idam cezasına mahkûm edildi.
Sıçuan eyaletinin yönetim merkezi Çıngdu’da görülen davada mahkeme, Yi’nin 1998-2025 yılları arasında CSRC ve Sincan Uygur Bölgesi yönetiminde üstlendiği görevleri kötüye kullandığına hükmetti. Eski yöneticinin, bu süreçte nakit para ve gayrimenkullerden oluşan toplam 436 milyon yuan (65,4 milyon dolar) değerindeki varlığı rüşvet olarak aldığı belirtildi.
Mahkeme, Yi hakkında iki yıl ertelemeli idam cezası verilmesine, ömür boyu siyasi haklarından mahrum bırakılmasına ve kişisel mal varlığına el konulmasına karar verdi.
Karar gerekçesinde, Yi’nin suçlarını kabul ettiği, soruşturma ekibinin daha önce tespit etmediği bazı suç unsurlarını açıkladığı ve pişmanlık gösterdiği ifade edildi. Ayrıca bazı suçların teşebbüs aşamasında kalması ve rüşvet yoluyla elde ettiği varlıkların bir bölümünü geri vermesi nedeniyle cezasının ertelenmesine hükmedildi.
Çin hukukuna göre Yi’nin iki yıllık erteleme süresince yeni bir suç işlememesi halinde idam cezası, ömür boyu hapis cezasına dönüştürülecek.
CSRC’nin yolsuzluk soruşturması geçiren ikinci başkanı
2019-2024 döneminde CSRC başkanlığı görevini yürüten Yi Huiman, Şanghay Borsası’nda A sınıfı hisselerin son beş yılın en düşük seviyesine gerilemesinin ardından 2024’te görevinden alınmıştı.
İstatistik eğitimi alan 62 yaşındaki Yi, Çin’in ve dünyanın en büyük bankaları arasında yer alan Çin Sanayi ve Ticaret Bankasında farklı kademelerde çalıştı. Yi, 2013’te bankanın genel müdürlüğüne, 2016’da ise yönetim kurulu başkanlığına getirildi.
2019 yılında CSRC başkanlığına atanan Yi, kurum tarihinde yolsuzluk soruşturmasıyla karşı karşıya kalan ikinci başkan oldu. Yi’den önceki başkan Liu Şıyü de rüşvet almak ve memleketi Ciansu eyaletindeki hisse satışlarında bazı kişilere ayrıcalık sağlamakla suçlanmıştı.
Yolsuzluk soruşturmaları düzenleyici kuruma uzandı
Çin Komünist Partisinin Ekim 2022’de düzenlenen 20. Ulusal Kongresi’nin ardından, partinin Merkezi Disiplin İnceleme Komisyonundaki kadroların yenilenmesiyle birlikte yolsuzluk soruşturmalarının kapsamı finans sektörüne doğru genişledi. Soruşturmalar kamu bankalarının yanı sıra varlık fonlarını ve finansal düzenleyici kurumları da kapsadı.
Partinin disiplin otoritesi, Nisan 2024’te CSRC’yi odağına alan soruşturmayı başlattı. Bu tarihten itibaren kurumda görev yapan çok sayıda üst düzey yönetici hakkında inceleme yürütüldü ve bazı isimler gözaltına alındı.
CSRC Disiplin Komisyonunun eski başkanı Vang Humin hakkında, emekli olmasından altı yıl sonra Mart 2025’te soruşturma açıldı. Kurumun görevdeki başkan yardımcısı Vang Ciencün hakkında da Mayıs 2025’te soruşturma başlatıldığı duyuruldu.
Soruşturmalar kapsamında CSRC Bilim ve Teknoloji Denetimi Dairesi Direktörü Yao Çien, Ciangsu Eyaleti Direktörü Ling Fıng, Şıncın Bürosu Direktörü Çın Şiaopıng ve Şanghay Borsası Genel Müdür Yardımcısı Dong Guoçün de incelemeye alınan isimler arasında yer aldı. Ayrıca halka arz süreçlerinin denetiminden sorumlu bazı yetkililer hakkında da soruşturma yürütüldü.
