Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’nın (COP31) ikinci günü değişik etkinliklerle sürüyor. Güne damgasını vuran gelişme ise Türkiye, Azerbaycan, Bulgaristan ve Gürcistan hükümetleri arasındaki “Temiz Enerji Alanında Stratejik Ortaklığa İlişkin Anlaşma” oldu. Taraflar anlaşmayı imza altına aldı.
Anlaşmaya ilişkin imzalar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Azerbaycan Enerji Bakanı Perviz Şahbazov, Bulgaristan Enerji Bakanı Iva Petrova ile Gürcistan Ekonomi ve Sürdürülebilir Kalkınma Bakanı Mariam Kvrivishvili tarafından atıldı.
Anlaşma kapsamında, temiz enerji kaynaklarından üretilen elektriğin sınır ötesi iletimi, dağıtımı ve ticaretinin geliştirilmesi, ülkeler arasında güvenli, güvenilir ve kesintisiz elektrik iletiminin sağlanmasına yönelik teknik, ticari ve düzenleyici koşulların oluşturulması ve elektrik şebekeleri arasındaki entegrasyonun desteklenmesi hedefleniyor.
Ayrıca, proje kapsamında enerji hizmetlerinin sunulmasını desteklemek amacıyla fiber optik kablolar üzerinden iletişim ve veri aktarımının geliştirilmesi öngörülüyor.
Söz konusu anlaşmayla bölgesel enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesi, temiz enerji ticaretinin artırılması, enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve dört ülke arasında uzun vadeli stratejik enerji ortaklığının geliştirilmesi de amaçlanıyor.
Bakan Bayraktar, anlaşmaya ilişkin değerlendirmesinde şunları kaydetti:
“Elektriğin TANAP’ı olarak nitelendirdiğimiz bu projeyle, temiz enerji kaynaklarından üretilen elektriğin Azerbaycan-Gürcistan-Türkiye-Bulgaristan güzergahı üzerinden Avrupa pazarlarına ulaştırılmasını hedefliyoruz. Elektrikleşmenin hız kazandığı bir dönemde attığımız bu adım, ülkelerimiz arasındaki enerji bağlarını güçlendirecek, temiz enerji ticaretine yeni imkanlar sunacak ve Avrupa’nın arz güvenliğine katkı sağlayacaktır. Dört ülkenin ortak iradesini yansıtan anlaşmanın ülkelerimiz ve bölgemiz için hayırlı olmasını diliyorum.”
Bayraktar’dan küresel jeotermal arzını artırma çağrısı
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, hükümetleri, yatırımcıları ve şirketleri, küresel jeotermal enerji arzını 2050’ye kadar 12 katına çıkarma taahhüdüne katılmaya davet etti.
Bayraktar, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında yapılan “IRENA Küresel Jeotermal Taahhüdü Üst Düzey Etkinliği”nde konuştu.
Jeotermalin COP31 gündeminin en önemli bileşenlerinden biri olduğunu vurgulayan Bayraktar, “Elektrik ve ısı üretiminde kullanılan küresel jeotermal enerji arzını 2050’ye kadar 12 katına çıkarmayı hedefliyoruz.” ifadesini kullandı.
Bayraktar, rüzgar ve güneş enerjisindeki büyümenin yanında jeotermal enerjinin de yer almasını memnuniyetle karşıladıklarını belirterek, şunları kaydetti:
“Her mevsim, gece gündüz enerji sağlıyor. Enerji sistemlerimizi daha güçlü, daha güvenilir ve daha dayanıklı hale getiriyor. Bu nedenle jeotermal, yalnızca bir başka enerji kaynağı değil, güvenli ve sürdürülebilir bir enerji geleceğinin temel bir parçası.”
Jeotermalin konut, sera ve fabrika gibi alanlarda ısıtmada da kullanılabildiğini anlatan Bayraktar, enerji tüketiminin yarısını oluşturan ısı ihtiyacının jeotermal kaynaklardan doğrudan karşılanabileceğini söyledi.
Bayraktar, güvenilir jeotermal elektrik üretimi ve ısının doğrudan kullanımının, COP31 Başkanlığının küresel elektrifikasyon oranını 2035’e kadar yüzde 35’e yükseltme hedefiyle örtüştüğünü ifade etti.
Türkiye’nin jeotermal potansiyelini geliştirmek için uzun yıllardır çalıştığını vurgulayan Bayraktar, ülkenin 1,8 gigavatlık jeotermal kurulu gücüyle dünyada dördüncü sırada bulunduğunu bildirdi.
Bayraktar, jeotermal bölgesel ısıtmanın yaklaşık 170 bin konut eşdeğerine hizmet verdiğini, seralarda bu kaynak sayesinde kış boyunca gıda üretilebildiğini, termal turizmin de bölgelere ziyaretçi ve istihdam sağladığını dile getirdi.
“12 katına çıkaralım”
Bayraktar, teknoloji hızla ilerlediğine dikkati çekerek, “Yeni sondaj teknikleri, gelişmiş yeraltı teknolojileri ve yenilikçi çözümler, bir zamanlar erişemediğimiz jeotermal kaynaklara erişim sağlıyor. Dün teknik olarak zor veya çok maliyetli olan şeyler, bugün mümkün ve uygulanabilir hale geliyor. Bu ilerlemeler, küresel tablonun tamamını değiştiriyor.” diye konuştu.
Jeotermalin artık yanardağları veya doğal sıcak su kaynakları bulunan ülkelerle sınırlı olmadığını vurgulayan Bayraktar, “Ülkeler, nerede olurlarsa olsunlar, ayaklarının altındaki ısıdan giderek daha fazla yararlanabiliyor. Ölçeği ve koşulları farklı olsa da her ülkenin jeotermal potansiyeli var. Teknoloji, bu potansiyelin daha büyük bir bölümünü açığa çıkarmamıza yardımcı oluyor.” ifadelerini kullandı.
Bayraktar, sektörün önünde engeller de bulunduğunu, arama faaliyetlerinin yüksek risk taşıdığını, sermaye maliyetlerinin arttığını, izin süreçlerinin uzun sürebildiğini, elektrik şebekeleri ve ısı ağlarının ise projelere hazır olmayabildiğini anlattı.
Bu engellerin aşılmasına yönelik somut taahhütlerde bulunduklarını kaydeden Bayraktar, şöyle devam etti:
“Daha hızlı ve daha kolay izin süreçleri, öngörülebilir ve sağlam bir düzenleyici çerçeve ve politikalar, arama riskine yönelik araçlar ve uygun maliyetli finansman. Her ülke kendi yolunda ilerleyecek. Tek bir ulusal hedef yok. Kaynaklar farklı, başlangıç noktaları farklı. Her hükümet, enerji tercihleri üzerindeki yetkisini koruyor. Ancak yönümüz ve amacımız ortak. İşbirliği, başarımızın anahtarı olacak. Deneyimli ülkeler öğrendiklerini paylaşabilir, yolculuklarına yeni başlayanlar ise yalnız olmadıklarını bilmeli.”
Bayraktar, “Jeotermali her ülkenin enerji planlarının doğal bir parçası ve küresel enerji dönüşümünün temel bir dayanağı haline getirelim. 2050’ye kadar kapasiteyi 12 katına çıkarmak son derece iddialı bir hedef. Ancak içinde bulunduğumuz dönemin gerektirdiği de tam olarak bu düzeyde bir iddia.” değerlendirmesinde bulundu.
Enerji dönüşümü için 2040’a kadar 300 milyar dolarlık yatırım hedefi
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında yapılan “COP31 Türkiye-IEA Enerji Bakanları Toplantısı: Değişen Küresel Ortamda Enerji Dönüşümünün Tasarlanması” toplantısında konuştu.
Bayraktar, enerji güvenliğinin ulusal güvenlik meselesi olduğunu vurgulayarak, “Kendimizi adeta mükemmel bir fırtınanın ortasında buluyoruz ve bu durumdan çıkış yolu bulmamız gerekiyor. Bu krizlere vereceğimiz yanıt, tedarik şoklarına karşı kırılganlığımızı azaltırken kalkınmayı da desteklemeli. Türkiye olarak ileriye giden yolun elektrifikasyondan geçtiğine inanıyoruz.” dedi.
Türkiye’nin enerji sektörüne yönelik uzun vadeli vizyonunu ortaya koyan “Milli Enerji 2040” planını anımsatan Bayraktar, şöyle devam etti:
“Petrol ve doğal gaz talebindeki artışı elektrik talebine yönlendireceğiz. Toplam kurulu gücümüzü 2040’a kadar 128 gigavattan 281 gigavata çıkarmak gibi iddialı bir planımız var. Bu kapasitenin 175 gigavatı rüzgar ve güneş enerjisinden oluşacak. Yenilenebilir enerjinin toplam kurulu güçteki payını bugünkü yüzde 63 seviyesinden 2040’a kadar yüzde 77’ye çıkaracağız. Ayrıca, dengeli, güvenilir ve düşük karbonlu bir enerji sisteminin temel unsuru olarak 10 gigavatlık nükleer enerji kapasitesi geliştirmeyi hedefliyoruz.”
Verimliliğin de Türkiye’nin enerji stratejisinin temellerinden biri olduğunu dile getiren Bayraktar, “İklim hedeflerine ulaşılabilmesi için küresel enerji verimliliğindeki iyileşme hızının iki kattan fazla artırılması gerekiyor. Türkiye Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı, 2024-2030 döneminde 20,2 milyar dolarlık yatırımın harekete geçirilmesini hedefliyor. Elektrifikasyonla birlikte enerji verimliliği, 2040’a kadar toplam 240 milyar dolarlık tasarruf sağlamamıza imkan sağlayacak.” ifadesini kullandı.
“Milli Enerji 2040 planı, bu geleceğe yönelik taahhüdümüz”
Bakan Bayraktar, bu vizyonun hayata geçirilmesi için ihtiyaç duyulan yatırıma dikkati çekerek, “Bu dönüşümün 2040’a kadar yaklaşık 300 milyar dolarlık bir yatırımı gerektireceğini öngörüyoruz. Bu, büyük bir girişim olmakla birlikte aynı zamanda muazzam bir yatırım fırsatı da sunuyor. Gerekli sermayeyi harekete geçirmek için güçlü ortaklıklara, yenilikçi teknolojilere ve öngörülebilir bir yatırım ortamına ihtiyacımız var. Bu yılki COP’un teması da bu açıdan özellikle önem taşıyor. Başarının anahtarı uygulama. Hedefler belirledik, sözler verdik ancak artık bunları hayata geçirme zamanı.” değerlendirmesinde bulundu.
Enerji güvenliğine de değinen Bayraktar, “Türkiye olarak yalnızca kendi enerji altyapımızı güçlendirmekle kalmayıp bölgesel ve küresel enerji güvenliğine de katkıda bulunarak bu dönüşümde aktif bir rol oynamaya kararlıyız. Enerjinin geleceğinin, iddialı hedefleri gerçekçi politikalar, güçlü altyapı ve etkili uluslararası işbirliğiyle birleştirebilen ülkeler tarafından şekillendirileceğine inanıyorum. Milli Enerji 2040 planı, bu geleceğe yönelik taahhüdümüz.” dedi.
