Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının dünya genelinde tarım ve gıda sistemlerini sarsabilecek büyük çaplı bir krizin habercisi olabileceğini duyurdu. Kurum, yaşanabilecek gelişmelerin 6 ila 12 ay içinde küresel ölçekte ciddi bir gıda fiyat artışına yol açabileceği konusunda uyarıda bulundu.
“Sorun sadece taşımacılık değil”
FAO’nun çarşamba günü yayımladığı değerlendirmede, mevcut durumun yalnızca geçici bir lojistik aksama olarak görülmemesi gerektiği belirtildi. Açıklamada, krizin küresel tedarik zincirlerini etkileyebilecek sistematik bir tarım-gıda şokuna dönüşme riski taşıdığı vurgulanırken, önleyici adımlar için zamanın giderek daraldığı ifade edildi.
Alternatif ticaret rotaları için acil çağrı
Kuruma göre hükümetlerin, uluslararası finans kuruluşlarının ve özel sektör temsilcilerinin hızlı şekilde harekete geçmesi gerekiyor. FAO, alternatif kara ve deniz ticaret yollarının oluşturulması, ihracat yasaklarından kaçınılması, insani yardım koridorlarının açık tutulması ve yükselen nakliye maliyetlerini dengeleyecek destek mekanizmalarının devreye alınmasının önemine dikkat çekti.
FAO Başekonomisti Maximo Torero da yayımlanan podcast yayınında, ülkelerin bu tür darboğazlara karşı dayanıklılık kapasitesini artıracak stratejilere odaklanması gerektiğini söyledi. Torero, alınacak önlemlerin olası ekonomik ve sosyal etkileri azaltabileceğini ifade etti.
Gıda fiyatlarında yükseliş sürüyor
Dünya genelinde temel gıda ürünlerinin uluslararası fiyat hareketlerini takip eden FAO Gıda Fiyat Endeksi’nin, artan enerji maliyetleri ve Orta Doğu’daki gerilimlerin etkisiyle nisanda üst üste üçüncü kez yükseldiği bildirildi.
FAO kısa vadede ticaret akışının alternatif güzergahlara yönlendirilmesini önerirken, özellikle enerji, gübre ve tarımsal üretim girdilerine yönelik ihracat kısıtlamalarından kaçınılması gerektiğini vurguladı. Ayrıca gıda yardımlarının ticari engellerin dışında tutulması çağrısı yapıldı.
El Nino etkisi krizi derinleştirebilir
Orta vadeli çözüm önerileri arasında ise hasat dönemleriyle uyumlu acil finansman hatlarının açılması, dijital çiftçi kayıt sistemlerinin daha yaygın kullanılması ve 2022’de oluşturulan gıda şoku finansman mekanizmasının yeniden aktif hale getirilmesi yer aldı.
FAO ayrıca, kuraklık riskini ve yağış düzensizliklerini artırması beklenen El Nino hava olayının devreye girmesi halinde mevcut krizin daha da ağırlaşabileceği uyarısında bulundu.
